Diaconie

Gemeente en Diaconie, onlosmakelijk verbonden

Bijbelse achtergrond

Diaconaat is een wezenlijke opdracht van Jezus aan iedereen. Wezenlijk voor het leven van een christen, want wat is een geloof waard als er geen handen en voeten wordt gegeven aan de barmhartigheid die Jezus geleerd heeft? Jezus leert het in Mattheüs 25: 35 - 40 als volgt: "Ik had honger en u hebt Mij te eten gegeven. Ik had dorst en u hebt Mij te drinken gegeven. Ik was een vreemdeling en u hebt Mij in uw huis uitgenodigd. Ik had niets om aan te trekken en u hebt Mij kleren gegeven. Ik was ziek en u hebt Mij opgezocht. Ik zat in de gevangenis en u bent bij Mij geweest.. ..Toen u dit voor één van mijn minste broeders hebt gedaan, deed u het voor Mij." Jezus laat hier niets aan duidelijkheid te wensen over: dienstbaar zijn is een taak voor iedereen. Ook kan hieruit worden opgemaakt dat er veel vormen zijn van diaconaal handelen:

  • Eten/drinken geven
  • Gastvrijheid
  • Kleding geven
  • Zorgzaam zijn
  • Aandacht schenken

Al vanaf het Oude Testament wordt er gesproken over gastvrijheid. In het Midden Oosten was gastvrijheid een vanzelfsprekendheid. Zo nodigt Abraham de drie vreemdelingen die zijn tent passeren uit om de maaltijd te gebruiken. Het tegenovergestelde staat in Richteren 19, waar een Leviet die op reis is, geen gastvrijheid tegenkomt en zelfs wordt bedreigd in de stad Gibea. Als zijn bijvrouw wordt verkracht en vermoord is dat een grote schande voor de hele stad.

Jezus leert zijn discipelen dienstbaar te zijn, doordat Hij zich zelf dienstbaar opstelde. Door de voetwassing liet Jezus zien dat de Meester zich tot Slaaf wilde vernederen. Door Zijn kruisdood mag een ieder ten diepste leren wat dienstbaarheid is.

Ook bij de eerste Christelijke gemeenten wordt gesproken van een diaconaal bewustzijn. Een goed voorbeeld hiervan kan worden gelezen in 2 Korinthiërs 8: 2-4, waar staat: "...Hoewel zij in armoede verkeerden, hebben zij heel veel voor anderen gedaan. Zij gaven meer weg dan ze konden missen. En ik kan getuigen dat ze het niet deden omdat wij het vroegen, maar omdat ze het zelf wilden. Zij drongen er bij ons op aan het geld mee te nemen, want zij vonden het een voorrecht de gelovigen in Jeruzalem te kunnen helpen." Paulus vermeldt hier expliciet dat deze mensen uit zichzelf gaven, omdat ze het als een voorrecht zagen om te kunnen helpen. Deze instelling mag iedereen tot voorbeeld dienen.

Diaconaat wordt vaak in verband gebracht met het begrip wederkerigheid. Wederkerigheid is het helpen van anderen, zodat anderen op hun beurt ook hulp kunnen verlenen aan degenen die hen eerst hebben geholpen.

Bij diaconaat kan ook worden gedacht aan humanisme. Een belangrijk onderscheid is dat diaconaat wordt gemotiveerd vanuit dankbaarheid voor God en liefde voor de naaste. Daarom gaat diaconaat verder dan alleen het helpen van de ander. Diaconaat is het elkaar dienen, met als doel het zichtbaar maken van Gods liefde voor de mens.

Historische/maatschappelijke achtergrond

Diaconaat komt al decennia lang tot uitdrukking in het financieel ondersteunen van de arme in de gemeente. Al vanaf voor de 2e Wereldoorlog is dit één van de belangrijkste factoren geweest die een bestaansrecht gaven aan de Diaconie als onderdeel van de kerkelijke gemeente. Deze taak is door het sociale stelsel in Nederland voor een groot deel weggevallen, de overheid heeft deze taak overgenomen. Natuurlijk is in enkele gevallen financiële steun van de diaconie nodig, maar alléén deze taak rechtvaardigt niet de grootte van de diaconie in Hoogeveen.

Op financieel gebied heeft de diaconie dan steeds minder taken gekregen, in de maatschappij zijn de laatste jaren grotere gaten gevallen op sociaal gebied; steeds meer mensen voelen zich eenzaam.

Het werkgebied van lokale diaconieën, in het geval van de CGK ondersteund door deputaten, verschuift van de lokale samenleving naar de wereldwijde samenleving. In het tegemoetkomen aan de wereldwijde hulpvraag is de diaconie niet alleen. Charitatieve organisaties, al dan niet georganiseerd in de Samenwerkende Hulp Organisaties (Giro 555) en overheidsinstellingen zoals de UNHCR (Unicef) komen hier ook aan tegemoet.

Onder andere door de genoemde ontwikkelingen is het nodig dat de diaconie zich bezint op haar taken en eventueel haar bakens verzet. Relevante vragen hierbij zijn: "Op welke manier komt de liefde van God het beste tot uiting in ons dagelijks handelen?", "Is er lokaal of wereldwijd vraag naar hulp waarin de diaconie kan voorzien?" en "Hoe kan de diaconie zoveel en zo goed mogelijk voldoen aan de taken die voor haar zijn weggelegd?".

Visie op diaconaat

Zoals besproken is diaconaat een opdracht van God aan iedereen. Het zou dan ook een misvatting zijn om te veronderstellen dat een diaconie naar behoren kan functioneren door zich als afzonderlijke groep buiten de eigen gemeente te plaatsen, of door zelf alle diaconale taken binnen de gemeente op zich te nemen. In eerste instantie heeft de diaconie tot taak om de gemeenteleden bewust te maken van hun diaconale opdracht. De missie die de diaconie zichzelf stelt, is dan ook:

"Het opwekken van de gemeente tot diaconaal handelen."

Omdat diaconaal handelen op veel manieren tot uiting kan komen, bijvoorbeeld binnen de gemeente, door bij gedetineerden op bezoek te gaan of door geld in te zamelen voor arme gebieden, is het goed om een aantal aandachtsgebieden te onderscheiden waarin handen en voeten wordt gegeven aan de missie. In deze aandachtsgebieden is dan specifiek een taak weggelegd voor de diaconie. Waar gesproken wordt van diaconie mag de vrouwendienst niet worden vergeten. De vrouwendienst heeft over het algemeen frequent contact met alle gemeenteleden en is dus goed op de hoogte van hetgeen er speelt binnen de gezinnen van de gemeente. De vrouwendienst is daarom onmisbaar om handen en voeten te geven aan onze diaconale opdracht. In de hoofdstukken hierna wordt toegelicht hoe de diaconie gestalte aan bovenstaande missie wil geven.

Van missie naar uitvoering

Hoe wek je de gemeente op tot diaconaal handelen? De missie die de diaconie zichzelf stelt, houdt in dat er over de muren van de eigen organisatie wordt heengekeken. Sterker nog: er mogen geen muren staan tussen diaconie en gemeente. Om dit te bereiken moet een aantal wijzigingen plaatsvinden in de manier waarop de diaconie functioneert. Daarmee wordt overigens niet bedoeld dat de huidige structuur niet functioneert of dat de diaconie zich tot nu toe buiten de kerkelijke gemeente heeft geplaatst.

Tot nu toe kent de diaconie een functionele indeling. Zo richt de ene sectie zich op bejaardenzorg, terwijl een andere sectie de verantwoordelijkheid heeft voor hulpverlening in binnen- en buitenland. Deze functionele indeling kan in de hand werken dat er "alleen op de winkel wordt gepast". De bedoeling van de nieuwe indeling is om ervoor te zorgen dat verschillende secties verantwoordelijkheid krijgen over verschillende aandachtsgebieden van het leven. Hiermee wordt gestimuleerd om na te denken over het hoe, wat en waarom van een aandachtsgebied zodat ook de blinde vlekken binnen het aandachtsgebied worden ontdekt. Om handen en voeten te geven aan de visie van de verschillende secties zal jaarlijks een plan worden opgesteld. Dit jaarplan beschrijft de doelstellingen op korte termijn.

Ook de vergaderstructuur van de diaconie is tegen het licht gehouden. Hierbij is de insteek genomen om de inhoud van de vergaderingen meer te richten op de aandachtsgebieden.

De missie, "Het opwekken van de gemeente tot diaconaal handelen.", moet tot uiting komen in de indeling van de diaconie. Het feit dat de gemeente moet worden opgewekt zegt al dat de diaconie, helemaal of grotendeels, dicht bij de gemeente moet staan. Dit gebeurt al doordat wijkdiakenen onderdeel zijn van het wijkteam. Zoals hierboven beschreven is de taak van de diaken binnen het wijkteam niet altijd duidelijk. Deze taak (functie) is één van de zaken die in dit beleidsplan worden beschreven. Daarnaast is het goed om als diaken een speciale opdracht te hebben. Hiervoor ligt een taak binnen een sectie voor de hand. De sectie indeling die wordt gehanteerd is zo ingedeeld dat alle mogelijke taken zijn onder te verdelen:

  • Sectie Eredienst
  • Sectie Eigen Gemeente
  • Sectie Plaatselijke Samenleving
  • Sectie Wereldwijde Samenleving

Naast deze vier secties is er een moderamen waarin vijf personen zitting hebben, waaronder de voorzitter, de secretaris, de penningmeester en het algemeen adjunct. Vier leden van het moderamen onderhouden de communicatie met één van de secties. De functie van de moderamenleden binnen de secties komt neer op het onderhouden van de communicatie en het geven van advies. De functie van de diaken in het wijkteam, de functie van de secties en het moderamen en het vergaderschema van de diaconie worden in de hoofdstukken hierna verder besproken.

De Diaken is geroepen om de liefde van Christus zichtbaar te maken, door mensen in moeilijkheden met raad en daad steun te geven. Hij zorgt ervoor dat de gaven die worden ingezameld op een goede manier worden besteed. Bovendien moet de diaken de gemeente opwekken barmhartig te zijn voor de naaste.

De Diaconie van CGK te Hoogeveen bestaat uit 23 diakenen (Centrum 11, Zuid 12). Elke diaken heeft een wijk, waarvoor hij verantwoordelijk is. De voorzitter wordt op voordracht van de diaconie gekozen door de gemeente. Eveneens wordt de evangeliesatie-diaken gekozen. De diaconie bestaat derhalve uit 25 diakenen. De secretaris, de penningmeester en de algemeen adjunct wordt door de diaconievergadering gekozen uit hun midden. Zij vormen samen met de voorzitter het moderamen aangevuld met een diaken . Namens de diaconie heeft de voorzitter en uit elke wijk één diaken zitting in de K.A.Z.

De diaconievergaderingen vinden elke 2e donderdag van de maand om 19.45 uur, plaats in een van de zalen van onze kerkgebouwen; we wisselen per kalenderjaar van kerkgebouw.