Interview met Chiquito (Vertaler)

Chiquito heeft de opleiding aan de bijbelschool afgerond in 2006 en heeft de vervolgtrainingen in 2007 en 2008 gedaan. Hij werkt voor SIL als bijbelvertaler om de bijbel in het Kinwane te vertalen. Daarom is hij naar de bijbelschool gestuurd. Chiquito is vanuit de islam tot het christendom bekeerd. Zijn vrouw en familie zijn nog moslim. Chiquito Antonio da Souza is door de Amerikaanse zendingsorganisatie SIL naar het noorden van Mozambique gestuurd, waar ze ongeveer 10 vertaalprojecten hebben. SIL heeft een groot trainingscentrum in Nampula. Drs Hessel Visser bezoekt hen om vertaaladviezen te geven.

Pt. Vos:
We zijn hier om een aantal interviews af te nemen met afgestudeerde studenten. Vanmiddag heeft pastor Nahoma dit interview afgenomen, maar de we hebben ontdekt dat de batterijen het niet deden. Ik ga daarom proberen de zelfde vragen te stellen.

Chiquito:
Ok, dank u wel voor deze gelegenheid. Vanmiddag vertelde ik u dat ik, nadat ik thuis aangekomen was, de draad weer opgepakt van het bijbelvertaalwerk. Het resultaat van drie jaar bijbelschool is erg belangrijk voor me, echt. Ik heb er gewoon veel geleerd. Voor ik naar de bijbelschool kwam werkte ik eigenlijk zonder de goede kennis.

Voor ik naar de bijbelschool ging, had ik met heel wat problemen te kampen, zonder de bijbel goed te kennen. Maar na mijn afstuderen, na drie jaar studie, ben ik weer teruggegaan naar mijn oude werk en ik voelde de verandering die ik deze periode heb doorgemaakt. Ik kreeg een scherpere blik op dingen en kon ze betere begrijpen. Daardoor leerde ik ook hoe ik beter kon vertalen, dankzij de kennis en de andere nieuwe dingen die ik tijdens mij studie leerde. Mijn werk werd er beter van.

In het bijzonder denk ik dan aan het begrijpen van de context van de bijbel. Eesrt hebben we boeken van het nieuwe testament vertaald. Nadat we de vertaling de eerste keer uitprintten, zagen we dat het veel omvangrijker was geworden dan de oorsponkelijke tekst. Daarom hebben we een versie in de Griekse grondtekst genomen met de mogelijkheid de vertaling er tussen te schrijven. Dus we begonnen opnieuw. We hebben het Griekse boek gepakt en zijn woord voor woord onze eerste vertaling nagelopen. Zoals we het de eerste keer deden was het echt anders dan zoals we het nu doen. Nu gaat het in de goede richting. En dat dank ik echt aan de opleiding die we deze drie jaar gehad hebben.

Pt. Vos:
Ja, prijs de Heer. Hoewel de bijbelschool jou geen Grieks heeft bijgebracht.

Chiquito

Chiquito:
Nee dat klopt, maar we hebben een aantal boeken in het Portugees waarbij de orgininele versie in het Grieks staat. Die hebben we erbij genomen en zo vergelijken we woord voor woord. We nemen die tekst en vergelijken wat we de eerste keer vertaald hebben, woord voor woord. We merken dat we informatie verbeteren en de bedoeling duidelijker kunnen maken.

Pt. Vos:
Heb je nog meer geleerd?

Chiquito:
Ja, voor ons geloofsleven hebben we ook meer geleerd. Hoe we in een gemeente met de Heer kunnen leven, hoe we over zijn werk in de gemeente kunnen praten. Toen ik terugging naar mijn kerk, hebben ze mij ingezet als preker. Nu preek ik doorgaans in de kerk.

Pt. Vos:
Je werkt als vertaler van de bijbel. Vanmiddag vertelde je ons dat de wens is gegroeid om ook in andere gebieden van het rijk van God te werken.

Chiquito:
Ja, en dan bedoel ik nadat we de bijbel vertaald hebben in onze moedertaal, misschien niet helemaal, omdat dat veel tijd vraagt. Maar als we dit stuk afronden, zoals het nieuwe testament en een aantal andere boeken, we denken er over om andere activiteiten te starten. We denken dan aan rechtstreekse contacten met mensen in het land, om mensen te bereiken die nog niet bereikt zijn. Om hen te vertellen over Jezus Christus, voor al die mensen die het woord van God nog niet gehoord hebben.

Ik had een gesprek met een aantal broeders hier en vertelde dat er mensen zijn die het woord van God nog niet gehoord hebben. Ze verbaasden zich daarover en ze vroegen mij of het inderdaad mogelijk is om mensen te vnden die het woord nog niet gehoord hebben. Feitelijk zijn dat nog heel veel mensen. In veel gebieden weten ze wel iets over Jezus, ze hebben gehoord dat hij in deze wereld gekomen is, maar de diepere betekenis daarvan begrijpen ze tot nog toe niet. Deze mensen aanbidden nog de traditionele geesten, de afgoden en de geesten van de voorouders. Ik denk dat het heel belangrijk en nodig is om het woord bij hen bekend te maken.

Pt. Vos:
Als ik naar je gezinssituatie kijk dan hoor je bij de groep die in 1 Korinthiërs 7 aan de orde komt. Jij hebt Jezus al ontvangen, maar je vrouw en je kinderen nog niet. Klopt dat?

Chiquito:
Ok, ik heb door mijn bekering inderdaad problemen met mijn vrouw. Ik weet niet of het aan haar zelf ligt, maar het zit op zijn minst in de cultuur. Ik merk dat er twee zaken een rol spelen. In de eerste plaats is zij niet heel open. Iemand die open is, kan haar gevoelen uiten, maar zij is niet zo iemand. Daardoor is het heel moeilijk precies te peilen wat er in haar hart leeft. We kunnen bij zo iemand de reactie alleen maar aflezen uit haar houding en reacties. Je hebt iemand met erg veel talenten nodig om te weten te komen wat er in haar hart leeft. Iemand die ons helpt te ontdekken wat er diep in een hart leeft.

Het tweede: we leven in een moslimgemeenschap, en wel een hele strenge. Daardoor denk ik dat zij ook doormaakt hoe ingewikkeld dit is naar haar familie, buren en vrienden toe. In de gemeenschap waar wij wonen, wordt er heel verschillend op gereageerd. Mijn vrouw is tot op zekere hoogte verplicht om familieleden om advies te vragen. Ze raakt bevroren tussen de verschillende antwoorden en loyaliteiten.

Tegelijk heeft ze er geen probleem mee pastors te ontvangen. Vaak ontvangen we gasten van pastors, vaak bidden we ook samen. Zij zet de deur van ons huis open. Ze houd ervan om mensen te ontvangen die ons komen bezoeken. Maar ze toont haar gevoelens niet.

Pt. Vos:
Dank je. Zo kunnen we het goed begrijpen. Broeder Chiquito, je hebt op een dag Jezus Christus ontmoet. Hoe was het om hem te leren kennen?

Chiquito:
Dat is een lang verhaal. Maar als ik samenvat: ik heb Jezus leren kennen via een eenvoudige visser. Hij kwam bij mij thuis en praatte met mij. Ik heb hem onder mijn dak uitgenodigd. Hij kwam met zijn bijbel. Hij deed hem open en begon te lezen in Mattheus. Zo heette hij zelf trouwens ook. Nou had ik thuis een bijbel en dat vertelde ik hem ook, maar ik las er nooit uit.

Pt. Vos:
Je had al een bijbel?!

Chiquito:
Natuurlijk. Ik heb een tijd geleden voor het ministerie van religieuze zaken gewerkt. Daar trof ik altijd een pastoor. Die had allerlei documenten nodig om in een ander district te kunnen gaan werken. Op een dag gaf hij de bijbel.

Pt. Vos:
En toen begon je te lezen...!

Chiquito:
Ik begon die bijbel te lezen, maar ik las zonder het te snappen, net zoals een willekeurig boek. Het duurde minstens anderhalf jaar voor ik deze visser vond die mij vertelde over het woord van God. Op die dag aanvaardde ik de Heer. Ik begon tot hem te bidden en ik bezocht regelmatig zijn kerk. Eerst vertelde hij mij over Jezus, voor hij de bijbel las. Nadat hij een paar bijbelse verhalen had verteld, opende hij het evangelie van Johannes, hoofdstuk 3:16 en daarna weer Mattheus, waar allerlei wonderen staan die Jezus op aarde heeft gedaan.

Pt. Vos:
Heeft het je geraakt? Heb je ervaren dat het nodig was om Jezus als je redder te aanvaarden?

Chiquito:
Om eerlijk te zijn, ik wist niet wat ik moest doen. Ik had alleen het gevoel dat God mij riep, maar ik wist niet wat ik daarna moest doen. In die tijd had ik een heel verantwoordelijke baan op het ministerie, terwijl Mattheus maar een eenvoudige visser was. Hij bezocht mij thuis, aan het eind van de middag na mijn werk. We hebben elke keer samen gebeden en een aantal dagen later vonden we een plek om te bidden. We startten een kerk, een plaats om te aanbidden. Maar zelf ik wist toen nog niet hoe ik moest bidden en de bijbel begrijpen. Mijn werk was alleen hem te volgen en te luisteren als hij over God sprak. Omdat ik al moslim was, was ik al een gelovige, ik wilde alleen graag nieuwe dingen over God horen.

Pt. Vos:
Je was moslim?

Chiquito:
Ja! En de visser praatte over God en ik raakte er langzaam maar zeker aan gewend. Toen kwam pastor Mulungu uit Maputo aan. Hij nodigde ons uit samen te bidden en hij begon met ons de bijbel te lezen. Hij vroeg ons om Jezus in ons hart te aanvaarden. Ik liet hem, samen met nog drie broeders, weten dat we dat wel wilden. We knielden voor hem neer en hij heeft voor ons gebeden. Vanaf dat moment ben ik begonnen te lopen op het pad van het christendom.

Pt. Vos:
Heb je ook donkere plekken in je leven ontdekt?

Chiquito:
Ja natuurlijk! Hoewel mensen dat niet in mijn leven zagen, ervoer ik dat wel zeker. Het is moeilijk om ze over mijn donkere plaatsen te vertellen, omdat veel mensen waarschijnlijk denken dat ik mijn verstand heb verloren.

Pt. Vos:
Tja, net als in Abrahams leven: hoewel hij erg veel zegen ontving, had hij nog één diepe wens: een zoon te krijgen. Toen jij je bekeerde, kwam je vrouw in de circel van het licht. Heb je gevoelens die lijken op die van Abraham?

Chiquito:
Ja, het is zoals u zegt. Maar ik weet in mijn hart dat gedulde het belangrijkste is. En ik houd in mijn hart een geest van hoop. Wanneer de dingen niet spontaan komen, ik hoop dat ze op een dag door het ingrijpen van Jezus Christus, Jezus ook zal aanvaarden.

Pt. Vos:
Ik zou graag nog verdergaan met dit gesprek, maar de tijd is op. Dank je wel voor je open antwoorden, antwoorden die ook moed geven. Dank vooral aan Jezus!

Mocuba, 22 and 23 Augustus 2008